ஒரு காலத்தில் தமிழகத்தையும் சென்னை வழியாக மேற்குலக வணிகத்தையும் இணைத்த ஆர்மீனியர்களின் கடைசி சரணாயலம் இந்த நகரம். நூறாண்டுகளுக்கு முன்பு வணிகத்திற்காக வந்த பல வணிகர்கள் இங்கே தான் நிரந்தரமாகத் துயில் கொள்கின்றனர்.

1639-ஆம் ஆண்டு ஆங்கிலேயக் கிழக்கிந்தியக் கம்பெனியால் ஒரு சிறிய வணிக மையமாக மெட்ராஸ் (இன்றைய சென்னை) நிறுவப்பட்டபோது, அது மிக விரைவிலேயே இவர்களின் கவனத்தை ஈர்த்தது. 1790-ல் மசூலிப்பட்டினத்தில் சர்கிஸ் ஜோஹன்னஸ் (Sarkies Johannes) வடித்த விலைமதிப்பற்ற கையெழுத்துப் பிரதியொன்று, 1666-ஆம் ஆண்டிலேயே ஆர்மீனியர்கள் மெட்ராஸில் நிரந்தரமாக வேரூன்றிவிட்டார்கள் என்ற வரலாற்று உண்மையைச் செப்புகிறது.

யார் இந்த ஆர்மீனியர்கள்?

மத்திய ஆசியாவில் உள்ள ஆர்மீனிய மலைப்பகுதிகளைத் (யூப்ரடீஸ், டைகிரிஸ் நதிக்கரைகள்) தங்கள் பூர்வீகமாகக் கொண்ட ஒரு தனித்துவமான இனக்குழுவினர் தான் ஆர்மீனியர்கள். 5-ஆம் நூற்றாண்டிலேயே தங்களுக்கென தனித்துவமான எழுத்துருவாக்கத்தை (Armenian script) உருவாக்கிய இவர்கள், ரோமன் கத்தோலிக்க திருச்சபையிலிருந்து முற்றிலும் சுதந்திரமாகச் செயல்படும், உலகின் மிகப் பழமையான தேசியத் திருச்சபையான ‘ஆர்மீனிய அப்போஸ்தலிக் திருச்சபையை’ பின்பற்றினர்.

11-ஆம் நூற்றாண்டு முதல் 20-ஆம் நூற்றாண்டு வரை ‘ஆர்மீனியா’ என்றொரு நாடே உலக வரைபடத்தில் இல்லை. ஓட்டமான்கள், பெர்சியர்கள் மற்றும் ரஷ்யர்கள் எனப் பல்வேறு காலகட்டங்களில் பலரால் இவர்கள் ஆளப்பட்டனர். 11-ஆம் நூற்றாண்டில் கடைசி ஆர்மீனிய ராஜ்ஜியம் வீழ்ந்ததும், அவர்கள் கிரிமியா (Crimea) பகுதிக்கு இடம்பெயர்ந்து, அங்கிருந்து போலந்து, மேற்கு ஐரோப்பாவிற்குப் பரவினர். ஐரோப்பாவையும் ஆசியாவையும் இணைக்கும் ஆர்மீனிய மலைப்பகுதிகள் வழியாகப் புகழ்பெற்ற பட்டுப் பாதை (Silk Route) சென்றதால், உலகெங்கிலும் பரவியிருந்த தங்களின் “வணிக வலைப்பின்னல்” (Trade diaspora) மூலம் பெரும் பொருளாதார பலம் பெற்றனர்.

1605-ஆம் ஆண்டில், சஃபாவிட் ஆட்சியாளர் ஷா அப்பாஸ் I-ன் முற்றிலுமாக அழிக்கும் கொள்கையினால், ஓல்டு ஜல்ஃபாவிலிருந்து (Old Julfa) வெளியேற்றப்பட்ட இவர்கள், ஈரானின் இஸ்ஃபஹான் அருகே குடியேறி “நியூ ஜல்ஃபா” (New Julfa) என்ற நகரத்தை உருவாக்கினர். அங்கிருந்து மேற்கே ஆம்ஸ்டர்டாம் முதல் கிழக்கே மணிலா வரை தங்கள் மாபெரும் வணிக வலையமைப்பை விரிவுபடுத்தினர்.

இந்தியாவில் ஆர்மீனியர்கள்: மெட்ராஸில் உதித்த புதிய ‘ஜல்ஃபா’

நியூ ஜல்ஃபா உருவாக்கப்படுவதற்கு முன்பே இந்தியாவில் ஆர்மீனியர்கள் இருந்துள்ளனர். 16-ஆம் நூற்றாண்டின் முற்பகுதியில், பழவேற்காட்டில் வாழ்ந்த ஆர்மீனியர்கள் தான் போர்த்துகீசியர்களை மயிலாப்பூரில் உள்ள செயின்ட் தாமஸ் கல்லறைக்கு அழைத்துச் சென்றுள்ளனர். அக்பரின் அழைப்பின் பேரில் ஆக்ராவில் குடியேறிய இவர்கள், 1562-ல் அங்கு முதல் தேவாலயத்தைக் கட்டினர். மிர்சா துல்-கர்னைன் என்பவர் வங்காளத்தின் ஆளுநராகவே அக்பரால் நியமிக்கப்பட்டார். கல்கத்தாவில் ஆங்கிலேயர்கள் காலடி எடுத்து வைப்பதற்கு 50 ஆண்டுகளுக்கு முன்பே ஆர்மீனியர்கள் அங்கு செழிப்பாக வணிகம் செய்து வந்தனர்.

ஆங்கிலேயக் கிழக்கிந்தியக் கம்பெனிக்கு இவர்கள் முக்கியமான மொழிபெயர்ப்பாளர்களாகவும் வணிகக் கூட்டாளிகளாகவும் இருந்தனர். 1688-ல், ஆங்கிலேயர்கள் கோஜா பனோஸ் காலண்டர் (Khoja Panos Calendar) என்ற ஆர்மீனிய வணிகருடன் “ஆர்மீனிய தேசத்தின் சார்பாக” ஒரு வரலாற்றுச் சிறப்புமிக்க ஒப்பந்தம் செய்தனர். பிரிட்டிஷ் கப்பல்களைப் பயன்படுத்துவதற்குப் பதிலாக, ஆர்மீனியர்களுக்கு மத சுதந்திரம், நிலம் வாங்கும் உரிமை மற்றும் வணிக முற்றுரிமை ஆகியவற்றை ஆங்கிலேயர்கள் வழங்கினர். கம்பெனியின் இந்தியப் பொருட்களின் ஏற்றுமதித் தடையிலிருந்து இவர்களுக்கு மட்டும் விலக்கு அளிக்கப்பட்டது.

மெட்ராஸில் இவர்களுடனான உறவு எப்படி இருந்தது?

1861-ல் ஜேம்ஸ் டால்பாய்ஸ் வீலர் தொகுத்த “Madras in the Olden Time” என்ற ஆவணம் இதை விளக்குகிறது. தாமஸ் பிட் கவர்னராகப் பொறுப்பேற்பதற்கு முந்தைய காலமது. ஜனவரி 1692-ல், கிழக்கிந்தியக் கம்பெனியின் இயக்குநர் குழு, மெட்ராஸ் நிர்வாகத்திற்கு எழுதிய கடிதத்தில், “மிஸ்டர் யேலிடமிருந்து (Mr. Yale) ஆட்சிப் பொறுப்பை ஏற்க வந்திருக்கும் புதிய கவர்னர் ஜெனரல் சர் ஜான் கோல்ட்ஸ்பரோவிடம் ஒரு திட்டத்தை விவாதித்தோம். கம்பெனிக்கு நிதிச்சுமையின்றி நமது கிறிஸ்தவ நகரத்தை விரிவுபடுத்த வேண்டும். அதில் ஒரு பகுதியை ஆர்மீனியக் கிறிஸ்தவர்கள் தங்கள் சொந்தச் செலவில், ஒரு புதிய தேவாலயத்தையும் குடியிருப்புகளையும் கட்டிக்கொள்ள ஒதுக்கலாம்” என்று குறிப்பிட்டிருந்தது.

மாமன்னர் ஷா அப்பாஸ் இஸ்பஹானில் ஆர்மீனியர்களைக் குடியேற்றியபோது அவர்களின் பூர்வீக நகரமான ‘ஜல்ஃபா’வின் பெயரையே சூட்டியிருந்தார். அந்தப் பிரிவாற்றாமையின் நினைவாகவே, மெட்ராஸிலும் அவர்கள் வாழ்ந்த பகுதிக்கு கம்பெனியின் அறிவுறுத்தலின்படி “ஜல்ஃபா” (Julpha) என்ற பெயர் நிலைத்தது.

மார்ச் 1690-ல், சினோர் கிரிகோரியோ பரோன் மற்றும் பலர் தங்களை ஆங்கிலேயர்களுக்கு நிகராக நடத்தக் கோரியும், சிறு வரிகளிலிருந்து விலக்கு அளித்து 5% சுங்க வரியை மட்டும் செலுத்த அனுமதிக்கக் கோரியும் கவுன்சிலிடம் மனு அளித்து வெற்றியும் பெற்றனர். ஆங்கிலேயர்களுக்கும் நவாப்களுக்கும் இடையில் ராஜதந்திர உறவுகளை மேம்படுத்திய இவர்கள், மாநகராட்சியில் ‘ஆல்டர்மேன்களாகவும்’ (Aldermen) நியமிக்கப்பட்டனர்.

வெள்ளை நகரத் தடையும் மதச் சலுகையும் (1743-1747)

ஆர்மீனியர்களின் அபரிமிதமான வணிக வளர்ச்சியால், ஆகஸ்ட் 1743-ல் ரிச்சர்ட் பென்யன் ஆளுநராக இருந்தபோது, வெள்ளையர்கள் வசிக்கும் ‘வெள்ளை நகரத்திற்குள்’ (White Town) ஆர்மீனியர்கள், பிரெஞ்சுக்காரர்கள், டச்சுக்காரர்கள் போன்ற வெளிநாட்டவர்கள் சொத்து வாங்குவதைத் தடுக்கும் சட்டம் கொண்டுவரப்பட்டது. ஆர்மீனியர்கள் அதிக இடங்களை வாங்குவது ஆங்கிலேயர்களுக்கு எதிர்காலத்தில் பெருத்த நஷ்டத்தை உருவாக்கும் எனக் கருதப்பட்டது. சொத்துரிமையில் அவர்கள் அந்நியர்களாகக் கருதப்பட்டாலும், நவாப்பிடம் கடன் கேட்கும் ராஜதந்திரங்களில் அவர்கள் கம்பெனிக்கு இன்றியமையாதவர்களாகவே இருந்தனர்.

ஆனால், பிரெஞ்சுப் படையெடுப்பிற்குப் பிறகு ஜனவரி 1747-ல் வந்த கம்பெனியின் உத்தரவில், ரோமன் கத்தோலிக்கர்களை மெட்ராஸிலிருந்து வெளியேற்றக் கோரிய ஆங்கிலேயர்கள், “இந்த உத்தரவு கிரேக்கப் பிரிவைச் சேர்ந்த (Greek persuasion) ஆர்மீனியர்களைக் கட்டுப்படுத்தாது” எனப் பிரத்தியேக விதிவிலக்கு அளித்து அவர்களைப் பாதுகாத்தனர்.

காலத்தை வென்ற ஆர்மீனியத் தேவாலயங்கள்

நெடுங்காலமாக மெட்ராஸின் ஆர்மீனியன் தெரு தமிழில் “அரண்மனைக்காரன் தெரு” என்று அழைக்கப்பட்டு வந்தது. இங்கு ஒரு ஆர்மீனிய வணிகரின் பங்களா இருந்திருக்கலாம்; எனவே ‘ஆர்மீனியர் வீடு’ அரண்மனை வீதி எனப் பெயர் பெற்றிருக்கலாம். இங்கு எப்போதாவது ஒரு அரண்மனை இருந்ததற்கான வரலாற்றுச் சான்றுகள் இல்லை.

மெட்ராஸின் முதல் ஆர்மீனியத் தேவாலயம் 1712-ல் எஸ்பிளனேடு (Esplanade) பகுதியில் பிரம்மாண்டமாக எழுப்பப்பட்டது. ஆனால், கோட்டைப் பகுதியில் உயரமான கட்டடங்கள் இருப்பதைப் பிரிட்டிஷ் அதிகாரிகள் விரும்பாததால் அதுவும் அருகிலிருந்த லத்தீன் தேவாலயமும் இடிக்கப்பட்டன. (1746-ல் மெட்ராஸை ஆக்கிரமித்த பிரெஞ்சுப் படைகளால்தான் இவை தரைமட்டமாக்கப்பட்டன என்ற பதிவும் உண்டு).

அதன்பின், 1772-ல் புனித கன்னி மேரிக்கு அர்ப்பணிக்கப்பட்ட இரண்டாவது தேவாலயம் கட்டப்பட்டது. புதிய தேவாலயம் எழும் வரை சிற்றாலயம் செயல்பட்டு வந்த அதே நிலத்தில்தான் இது எழுப்பப்பட்டது. உண்மையில், அந்த இடம் ஆர்மீனிய சமூகத்தின் சுடுகாடாகப் பயன்படுத்தப்பட்டு வந்தது. புகழ்வாய்ந்த ஆகா ஷமீருக்கு (Agah Shameer) சொந்தமான அந்த நிலத்தில், 1765-ல் காலமான அவரது மனைவி அன்னாவின் உடல் அடக்கம் செய்யப்பட்டு, அவரது நினைவாக ஒரு அறையும் கட்டப்பட்டிருந்தது. “ஷமீர் அறை” (Shameer’s Room) என அழைக்கப்பட்ட அந்த அறையுடன் இணைத்தே, ஏழு ஆண்டுகளுக்குப் பிறகு இந்தத் தேவாலயம் உருவாக்கப்பட்டது.

முதல் அச்சுக்கூடமும் ஆர்மீனிய தேசியவாதமும்

இதன் பின்னணியில் நெஞ்சை உலுக்கும் ஒரு காதல் மற்றும் துரோகக் கதையும் உள்ளது. கோஜா சுல்தான் டேவிட் என்பவர், தனது மைத்துனரான கோஜா நாசரின் செல்வத்தை வாரிசாகப் பெற்றார். அந்தச் சொத்துக்களைப் பெற அவரது மனைவி அன்னம் மற்றும் மகன் ஷாஹமீர் இருவரும் நியூ ஜல்ஃபா சென்றபோது, மேயரால் கொடூரமாகத் தாக்கப்பட்டு சொத்துரிமையை விட்டுக்கொடுக்க வற்புறுத்தப்பட்டனர். இதற்கிடையே, 1746-ல் மெட்ராஸைக் கைப்பற்றிய பிரெஞ்சுக்காரர்களால் பாண்டிச்சேரிக்கு நாடுகடத்தப்பட்ட சுல்தான் டேவிட் 1754-ல் அங்கேயே இறந்தார். அவரைத் தேடி அவரது மனைவி அன்னம், தனது தலைமுடியை வெட்டி இணைத்து எழுதிய உருக்கமான கடிதம் ஆங்கிலேயர்களால் கைப்பற்றப்பட்டதால் கணவரைச் சென்றடையவே இல்லை.

இந்தத் துயரங்களுக்கு மத்தியில் பெரும் செல்வம் சேர்த்த ஷாஹமீர் ஷாஹமீரியன் (Shahmir Shahmirian) வழங்கிய நிலத்தில்தான் 1772-ல் தேவாலயம் எழுந்தது. இவரது மகன் ஆகா ஜேக்கப் ஷாமியர் தான் இந்தியாவில் முதல் ஆர்மீனிய அச்சுக்கூடத்தை நிறுவினார். 1772-லேயே இந்தியாவில் முதல் ஆர்மீனியப் புத்தகம் மெட்ராஸில் அச்சாகிவிட்டது. “சோம்பல் உறக்கத்தின் மந்தநிலையிலிருந்து ஆர்மீனிய இளைஞர்களைத் தட்டியெழுப்ப உருவாக்கப்பட்ட ‘அறிவுரை’ (Exhortation)” என்ற அந்தச் சிறுபுத்தகம் ஜேக்கப் ஷமீரின் அச்சகத்தில் வெளியானது. ஆர்மீனியா என்ற நாடு உருவாவதற்கு 130 ஆண்டுகளுக்கு முன்பே, 1787-ல் “Snare of Glory” என்ற பெயரில் ஆர்மீனியாவுக்கான ஒரு குடியரசு அரசியலமைப்பை ஷாஹமீர் எழுதினார்.

ஆர்மீனிய இதழியலின் தந்தை: அரத்தூன் சாலை சொல்லும் கதை

ராயபுரத்தில் உள்ள அரத்தூன் சாலைக்கும், ஒவ்வொரு ஆண்டும் அக்டோபர் 16-ஆம் தேதி ஆர்மீனியா கொண்டாடும் ‘ஆர்மீனியப் பத்திரிகை தினத்திற்கும்’ ஒரு வரலாற்று இணைப்பு உள்ளது. ‘ஹரத்தூன்’ (Harathun) என்ற ஆர்மீனியப் பெயரின் மருவிய வடிவமே அரத்தூன்.

ரெவரெண்ட் ஹருத்யூன் ஷ்மாவோனியன் (Rev. Haruthiune Shmavonian) என்பவர் தான் இந்த இணைப்பிற்குக் காரணம். ஈரானின் ஷிராஸ் நகரில் 1750-ல் பிறந்த இவர், 1784 முதல் 1824 வரை மெட்ராஸ் தேவாலயத்தின் பாதிரியாராக இருந்தார். ஒரே வாரத்தில் தனது இரண்டு மகன்களையும் இழந்த துயரத்தில் 7 ஆண்டுகள் தனிமையில் வாழ்ந்த அவர், அக்காலகட்டத்தில் அரபு மற்றும் பாரசீக மொழிகளைக் கற்றுக் கொண்டார். ஆற்காடு நவாப் முகமது வாலாஜாவின் ஆதரவுடன், 1789-ல் மெட்ராஸின் இரண்டாவது ஆர்மீனிய அச்சுக்கூடத்தை இவர் நிறுவினார்.

1794 முதல் 1796 வரையிலான காலகட்டத்தில், “அஸ்தரார்” (Azdarar – Adviser) என்ற உலகின் முதல் ஆர்மீனியப் பத்திரிகையை இவர் வெளியிட்டார். அச்சுக்கோர்ப்பது, அச்சிடுவது, எழுத்துருக்களை (typefaces) உருவாக்குவது, பருத்திக் கூழிலிருந்து காகிதம் தயாரிப்பது என அனைத்தையும் ஒற்றை ஆளாகச் செய்து முடித்தார். இதனாலேயே அவர் “ஆர்மீனிய இதழியலின் தந்தை” எனப் போற்றப்படுகிறார். இதைப் பெருமைப்படுத்தும் விதமாகவே, அக்டோபர் 16-ஐ ஆர்மீனியப் பத்திரிகை தினமாகக் கொண்டாடி வருகிறது ஆர்மீனிய அரசாங்கம். பிப்ரவரி 9, 1824-ல் மறைந்த இவரது சிதிலமடைந்த கல்லறை, 1965-ல் ஆர்மீனிய சங்கத்தால் அழகிய கருப்பு பளிங்குக் கல்லால் புதுப்பிக்கப்பட்டது.

தங்கப் பேழையில் பயணித்த இதயம்

17 மற்றும் 18-ஆம் நூற்றாண்டுகளில் பட்டு, நவரத்தினங்கள், மசாலாப் பொருட்கள் வியாபாரத்தில் கொடிகட்டிப் பறந்தவர்களில் தனித்து விளங்கியவர் கோஜா பெட்ரூஸ் உஸ்கான் (Coja Petrus Woskan). ஒரு ரோமன் கத்தோலிக்கரான இவர், புனித தாமஸின் தீவிர பக்தர்.

ஒருமுறை ஆற்காடு நவாப் மெட்ராஸுக்கு வந்தபோது, வீதிகள் முழுவதையும் விலையுயர்ந்த பட்டுத் துணிகளால் அலங்கரித்து பிரம்மாண்ட வரவேற்பை அளித்தார் உஸ்கான். இதனால் மகிழ்ந்த நவாப், “இதற்குப் பரிசாக என்ன வேண்டும்?” எனக் கேட்டபோது, மெட்ராஸ் மற்றும் உள்நாட்டுப் பகுதிகளுக்கு இடையிலான ஒட்டுமொத்த வர்த்தக முற்றுரிமையையும் (Monopoly) தமக்கே வழங்கும்படி கோரிப் பெற்றார்.

அதேபோல், 1746-ல் பிரெஞ்சுக்காரர்கள் இவரது செல்வங்களைச் சூறையாடி, பாண்டிச்சேரிக்கு வந்தால் செல்வங்களைத் திருப்பித் தருவதாக பிரெஞ்சு ஆளுநர் டூப்ளக்ஸ் ஆசை காட்டியபோதும், “எனக்கு வாழ்வளித்த ஆங்கிலேயர்களுக்கே நான் விசுவாசமாக இருப்பேன்” என்று உறுதியாக நின்றார். இதனால் கோட்டையினுள் வசிக்க அனுமதிக்கப்பட்ட ஒரே ஆர்மீனியராக ஆங்கிலேயர்களால் இவர் அங்கீகரிக்கப்பட்டார்.

பெருமளவு செல்வத்தை ஈட்டிய உஸ்கான் அதனை அறப்பணிகளுக்கே அர்ப்பணித்தார். மக்கள் செயின்ட் தாமஸ் மவுண்டிற்கு (St. Thomas Mount) எளிதாகச் செல்ல, 1726-ல் அடையாறு ஆற்றின் குறுக்கே தன் சொந்தச் செலவில் புகழ்பெற்ற ‘மர்மலாங் பாலத்தை’ (Marmalong Bridge) நிர்மாணித்தார். (இந்தப் பாலம் 1960 வரை பயன்பாட்டில் இருந்தது). மலைக்குச் செல்ல 160 அகலமான கற்படிகளையும் அவரே அமைத்துக் கொடுத்தார். இன்றும் அந்தத் தேவாலயத்தைச் சுற்றி சில ஆர்மீனியக் கல்லறைகளைக் காண முடியும்; உள்ளே பன்னிரண்டு அப்போஸ்தலர்களின் படங்களிலும் பெயர்கள் ஆர்மீனிய மொழியிலேயே பொறிக்கப்பட்டுள்ளன.

1751 ஜனவரி 15-ஆம் தேதி இறந்தபோது, தனது தொண்டுப் பணிகளைத் தொடர மனைவியிடம் 7 லட்சம் ரூபாயை ரொக்கமாக விட்டுச் சென்றார். “என் இறுதி நாள் நெருங்கும்போது, என்னால் என் சொந்த ஊருக்குத் திரும்ப முடியாவிட்டால், அங்கு எனக்கொரு கல்லறை அமையுமாறு என் இதயத்தையாவது என் தாய் மண்ணிற்கு அனுப்பி வையுங்கள்” என்ற அவரது இறுதி ஆசையின்படியே, அவரது இதயம் ஒரு தங்கப் பேழையில் ஜல்ஃபாவுக்குக் கொண்டு செல்லப்பட்டு, அவரது பெற்றோரின் கல்லறையிலேயே அடக்கம் செய்யப்பட்டது. “இது என் சொந்த மண் என்று தனக்குள் சொல்லிக்கொள்ளத் தெரியாத ஒருவனின் ஆன்மா செத்துப்போனது” என்ற வரிகள் இவருக்கு மிகப்பொருத்தம்!

தொலைந்துபோன பொக்கிஷங்களும் ரகசியச் சகோதரத்துவமும்

ஒரு காலத்தில் அரிய கையெழுத்துப் பிரதிகள் மற்றும் நூல்களைக் கொண்ட மாபெரும் நூலகத்தை மெட்ராஸ் தேவாலயம் கொண்டிருந்தது. ஏப்ரல் 1904-ல், வரலாற்றாசிரியர் மெஸ்ரோப் சேத் (Mesrovb Seth) முதன்முறையாக இங்கு வந்தபோது, அரிய பிரதிகள் ஏதுமின்றி 1792-ல் பதிப்பிக்கப்பட்ட “ஹிசூஸ் வோர்டி” (Hisoos Vordi – இயேசு மைந்தன்) என்ற புத்தகத்தின் சிதிலமடைந்த பிரதிகள் மட்டுமே இருந்ததைக் கண்டு அதிர்ச்சியடைந்தார். முறையான பட்டியல் (inventory) ஒருபோதும் எடுக்கப்படவே இல்லை என்பது வரலாற்றின் ஈடுசெய்ய முடியாத பெருந்துயரம்.

இவை அனைத்திற்கும் சிகரம் வைத்தாற்போல், 1838-ஆம் ஆண்டில் ஆர்மீனியச் சமூகத்தைச் சேர்ந்த உறுப்பினர்களால் மெட்ராஸில் ஒரு புதிய ஃப்ரீமேசன் (Freemasonry) லாட்ஜ் நிறுவப்பட்டது. அது “ஆர்மீனியன் லாட்ஜ்” (Armenian Lodge) என்று அழைக்கப்பட்டது.

மெட்ராஸின் ஆர்மீனியர்களுக்கு என்ன ஆனது?

19-ஆம் நூற்றாண்டில் ஆங்கிலேயக் கிழக்கிந்தியக் கம்பெனியின் ஏகபோக ஆதிக்கம் அதிகரித்ததால், வணிக வாய்ப்புகள் குறைந்து பல ஆர்மீனியர்கள் கல்கத்தாவிற்குச் சென்றனர். 20-ஆம் நூற்றாண்டின் தொடக்கத்தில் நடந்த ஆர்மீனிய இனப்படுகொலையினால் எஞ்சியவர்கள் மேற்கத்திய நாடுகளுக்குச் சென்றனர். இன்று சென்னையில் ஐந்திற்கும் குறைவான ஆர்மீனியர்களே வாழ்கின்றனர். ஆயினும், உலகெங்கும் பரவியுள்ள ஆர்மீனியச் சமூகத்தின் தாராளமான நன்கொடைகளால் இன்றும் சென்னையின் ஆர்மீனியத் தேவாலயம் கம்பீரமாகப் பராமரிக்கப்பட்டு வருகிறது.

வணிகம், ஆன்மீகம், இதழியல், அறப்பணிகள் எனப் பல பரிமாணங்களில் கால்பதித்து, மெட்ராஸின் வரலாற்றில் காலத்தால் அழியாத பல ஆழமான சுவடுகளை ஆர்மீனியர்கள் விட்டுச் சென்றுள்ளனர்.